Επειδή τις τελευταίες εβδομάδες οι ελληνικές αίθουσες γέμισαν και πάλι με σκουπίδια ελληνικής παραγωγής, τα οποία αδικούν τον κινηματογράφο μας και δεν έχουν κανένα νόημα ύπαρξης, αλλά απ' την άλλη το να κάθομαι να γράφω αρνητικές κριτικές, θάβοντας αυτά τα σκουπίδια, επίσης δεν έχει κανένα απολύτως νόημα, λέω να εξακολουθήσω να αναφέρομαι (όποτε αποφασίζω να το κάνω) σε ελληνικές ταινίες παλαιότερων ετών, για τις οποίες είμαστε από ικανοποιημένοι έως και υπερήφανοι για τον κινηματογράφο μας.
Μία εξ' αυτών είναι και ο "Καβάφης", του Γιάννη Σμαραγδή και του 1996. Ο "Καβάφης" είναι το σκαλοπάτι, στο οποίο πάτησε ο Yiannis Smaragdis και εκτοξεύθηκε παγκοσμίως, βρίσκοντας τη μεγαλύτερη ανταπόκριση στο Παρίσι, όπου η ταινία παιζόταν στις αίθουσες επί 11 συναπτά έτη!
Η υπόθεση της ταινίας:
Πλάι στον ετοιμοθάνατο Καβάφη ένας βιογράφος προσπαθεί να αποσπάσει στοιχεία για τη ζωή του. Ο ποιητής μένει σιωπηλός, ενώ από το νού του περνούν εικόνες και γεγονότα...
Το έργο ανατρέχει στην παιδική ηλικία του Καβάφη και στην ψυχική του ενηλικίωση που τον οδηγεί σε υψηλότερα επίπεδα ποιητικής έκφρασης. Η ζωή στην Αλεξάνδρεια, τα ταξίδια του στην Ελλάδα και στην Κωνσταντινούπολη τον έφεραν κοντά στον πλούσιο αισθησιασμό αρχαίων πολιτισμών και τον οδήγησαν σε μία ζωή γεμάτη πάθη και ερωτικές επιθυμίες. Ο Καβάφης εξέφρασε με λυρισμό τον κρυφό του έρωτα για νέους άντρες, ξεπερνώντας τη σεμνοτυφία των καιρών του, αλλά παρέμεινε το κύριο στοιχείο μιας ζωής σημαδεμένης από πίκρα και βαθιές απογοητεύσεις. Οι ερωτικές του προτιμήσεις εξιδανικεύονται μέσα από την αγνή κλασική παράδοση και αποτελούν την κινητήρια δύναμη μιας θεσπέσιας ποίησης.
Και ο Γιάννης Σμαραγδής κάνει μία πραγματικά σπουδαία ταινία, σε κάθε επίπεδο. Μία Ευρωπαϊκή ταινία με τα όλα της, που κινηματογραφικά είναι κάτι παραπάνω από άρτια!
Στον πρώτο ρόλο βλέπουμε έναν εκπληκτικό Δημήτρη Καταλειφό. Το πλέον εντυπωσιακό είναι, ο τρόπος με τον οποίο χρησιμοποιεί ο σκηνοθέτης τον πρωταγωνιστή, σαν μάσκα – δεν προφέρει ούτε λέξη σε όλη τη διάρκεια της ταινίας, ακόμη και στα φλας μπακ – μιλώντας μόνο με voice OFF, κάτι που "αναγκάζει" τον Καταλειφό να ερμηνεύσει τον μεγάλο μας ποιητή, με έναν αποκλειστικά εκφραστικό τρόπο. Και το αποτέλεσμα έχω την εντύπωση πως είναι κάτι περισσότερο από εντυπωσιακό!
Στα πολύ θετικά της ταινίας και η πανέμορφη φωτογραφία και φυσικά η συγκλονιστική -και εδώ- μουσική σύνθεση του Vangelis, ο οποίος προσδίδει ακόμη πιο μελαγχολικό τόνο στην ήδη υπάρχουσα μουντή ατμόσφαιρα.
Προσέξτε. Ο Σμαραγδής δεν κάνει καμία βιογραφία του Κ.Π. Καβάφη. Παρά προχωρά σε μία αναπαράσταση, μέσα απ' τη δική του οπτική γωνία, της βιογραφίας του Έλληνα ποιητή μέσα από στιγμές. Μικρές στιγμές και αισθητικές εικόνες από την ζωή του πολύ σπουδαίου αυτού ποιητή μας.
Επικεντρώνεται στον ομοφυλοφιλικό χαρακτήρα του Καβάφη, μέσω των βλεμμάτων θαυμασμού που έριχνε αρχικά ο νεαρός ακόμη Καβάφης στους μεγαλύτερους άντρες, τα οποία βλέμματα θα γίνουν αργότερα, με την ενηλικίωσή του, έντονες ερωτικές επιθυμίες.
Ίσως κάπου εδώ να χάνει λίγο την ουσία ο Σμαραγδής. Σε μία ταινία μόλις μιάμισης ώρας, ο αναμφισβήτητα ταλαντούχος σκηνοθέτης, αφιερώνει πολύ χρόνο στην παρουσίαση αυτής της πτυχής του Καβάφη, κάτι που θεωρώ πως αδικεί και τον ίδιο τον ποιητή, αλλά και τον σκηνοθέτη και την ταινία. Anyway..
Είπαμε πως ο Δημήτρης Καταλειφός, υποδυόμενος τον Καβάφη δεν μιλάει. Γιατί; Μα φυσικά επειδή ακριβώς ο χαρακτήρας, τον οποίο υποδύεται υπήρξε ένας "σιωπηλός" άνθρωπος. Τόσο για τις σεξουαλικές του προτιμήσεις, που ήταν παράταιρες για τον πουριτανισμό της εποχής και οι οποίες τον οδήγησαν σε μεγάλες απογοητεύσεις, όσο και για ένα κόσμο, τον οποίο έβλεπε να χάνεται... (Και για τα δύο αυτά χαρακτηριστικά, ο Καβάφης έγραψε αναρίθμητα σπουδαία ποιήματα, μέσα από τα οποία τον γνωρίσαμε και τον λατρέψαμε).
Και έτσι αντί για τον ίδιο τον Καβάφη, μας "μιλάνε" για τον Καβάφη οι σκηνές του Σμαραγδή. Σκηνές, που απεικονίζονται με μία υπέροχη και συνάμα εικαστική, υποβλητική, δραματουργική δύναμη.
Και μαζί με τη σκηνοθεσία, τη φωτογραφία και τη μουσική κάνουν μία πολύ όμορφη καλλιτεχνική δημιουργία.
Ο "Καβάφης" αποτελεί αναμφισβήτητα μία από τις σημαντικότερες ελληνικές ταινίες των τελευταίων χρόνων.
Βραβείο Καλύτερης Ταινίας και Σκηνοθεσίας, Βραβείο Φωτογραφίας, Βραβείο Β΄ Γυναικείου Ρόλου, Βραβείο Μακιγιάζ. Δυο διεθνή Βραβεία Μουσικής για τον Βαγγέλη Παπαθανασίου - από τα φεστιβάλ Γάνδης Βελγίου και Βαλέντσια Ισπανίας. Επίσημη συμμετοχή στα Φεστιβάλ Βερολίνου και Τορόντο και σε άλλα 50 διεθνή φεστιβάλ. Προβολή στις αίθουσες στη Γαλλία για 11η(!) συνεχή χρονιά. Η ελληνική υποψηφιότητα στα Ευρωπαϊκά Βραβεία Κινηματογράφου (Βραβεία Φελίξ).
Βαθμολογία: 6,5/10
